<!-- Werkmodi -->
<!-- canonical: https://plainwater.ai/nl/wiki/concepten/werkmodi -->
# Werkmodi

Wat een agent bij een klant mag, is geen stapel losse vinkjes. Het is één gekozen **werkmodus** op de
opdracht. Wie de opdracht maakt, kiest de modus. Het platform handhaaft hem bij elke toolaanroep.

## De modi

| Modus | In één zin | Wat de bron ervoor nodig heeft |
| --- | --- | --- |
| **Alleen kijken** | Metadata, tellingen en historie lezen. Bewijst niets, raakt niets. | Een alleen-lezen-login met rechten om metadata en statistieken te lezen. |
| **Meten op de bron** | Daarbovenop het geschatte uitvoeringsplan en de echte uitvoeringstellers, zonder iets uit te voeren. | Extra rechten om plannen te tonen. |
| **Bewijzen op een wegwerpkopie** | Lezen op de bron en het voorstel uitvoeren en meten in een kopie. | Een kopie van (een deel van) de data, met de inhoud die de klant toestaat. |

Een modus is een combinatie van vier vragen:

1. **Waar** wordt gewerkt?
2. **Waarop**: de bron zelf of een wegwerpkopie?
3. **Wat zit er in de kopie**: synthetische data, synthetische data gevormd naar de echte
   statistieken, of echte data?
4. **Wat mag er**: alleen lezen, lezen plus meten, vrije SQL op de kopie, of schrijven op de bron?

Geen twee modi geven hetzelfde antwoord op die vier vragen.

## Waarom modi?

Een werkmodus maakt zichtbaar wat een opdracht kost en wat hij riskeert. "Alleen kijken" vraagt een
alleen-lezen-login en kan niets kapotmaken. "Meten op de bron" vraagt extra rechten, en juist die
extra rechten zijn de reden dat het een aparte modus is. "Bewijzen op een wegwerpkopie" laat een agent
zijn voorstel echt uitvoeren, maar nooit op de echte database.

:::tip Welke modus kies ik?
- Een vraag over structuur, kwaliteit of historie: **alleen kijken**.
- Een vraag waarom een query traag is: **meten op de bron**.
- Een voorstel voor een nieuwe index, een herschreven procedure of een nieuwe view: **bewijzen op een
  wegwerpkopie**.
:::

## Wie controleert wat

- **Bij het aanmaken** weigert het platform een modus die niet bestaat, of een modus die de bron niet
  ondersteunt. De weigering valt voordat er iets draait dat geld kost.
- **Bij elke toolaanroep** kijkt de toolpoort wat de tool van de modus nodig heeft. Een meettool in een
  opdracht op "alleen kijken" wordt geweigerd. De weigering noemt de modus van de opdracht, niet de
  andere tools die wel hadden gemogen.
- **Op het scherm** staan alle modi met één zin uitleg.

## Monitors kijken alleen

Een [monitor](/concepten/monitors) draait altijd in "alleen kijken". Een periodieke controle leest en
beoordeelt, maar bewijst en wijzigt niets.

## En schrijven op de bron?

Schrijven op de echte bron is geen werkmodus maar een bevoegdheid per bron. Een agent kan een script
voorstellen. Een mens keurt het goed, en pas dan wordt het uitgevoerd. Zonder die bevoegdheid op de
bron gebeurt er niets, ook niet na goedkeuring.

## Voorbeeld

Een BI-ontwikkelaar wil weten of een nieuwe index de nachtelijke lading sneller maakt.

1. Ze kiest **bewijzen op een wegwerpkopie**.
2. De agent leest de structuur en statistieken op de bron, en maakt een kopie aan.
3. Hij voert de procedure uit in de kopie, meet de looptijd, voegt de index toe en meet opnieuw.
4. Het platform vergelijkt beide metingen en geeft een verdict.
5. De ontwikkelaar ziet het resultaat en beslist zelf of de index naar productie gaat.

Meer over de kopie: [De verificatiesandbox](/concepten/sandbox).

## Zie ook

- [Datatoegang per bron](/concepten/datatoegang)
- [De verificatiesandbox](/concepten/sandbox)